TAMAMLAYICI TIPTA HİPNOZ

Hipnoz Sözcüğü ilk defa İngiliz doktor Braid kullanmış. Mitolojide Hypnos Uyku Tanrısı, Gece (Nyx)'nin oğlu ve Ölüm'ün (Thanatas) kardeşi. Kardeşi ile birlikte Hades'in ölüler diyarında yaşıyor. Kanatlı bir genç şeklinde tasvir edilen Hypnos, yorgun insanların anılarına sihirli değneğiyle değmek, karanlık kanatları ile yelpazalemek ya da bir boynuzdan kişilerin üzerine uyku verici bir madde dökmek sureti ile onlara uyku verir.

Hypnos'un oğullarında biri ise rüyalar tanrısı Morpheus'tur. Hani şu Matrix'te Neo'ya yardım eden... Efsane odur ki Ana Tanrıça Hera günün birinde İda Dağında Zeus ile sevişmek ister. Zeus, Hera'ya pek yüz vermemiş olacak ki Hypnos'dan -cilveli Kharit'lerden birine peşkeş çekeceğine söz vererek Zeus'u uyutmasını rica eder. Zeus yarı uykuda iken o sersemlik hali içinde vücuduna sahip olur.

Basit tarifiyle Hipnoz; sözle, bakışla telkin yapılarak meydana getirilen bir çeşit uyku halidir. Bu halde uyuyan kimse, Hipnotörün etki ve telkinlerine açık, fakat dış dünyanın başka etkilerine karşın kapalı durumdadır. Çevrenin farkındalığı azalmış, fakat odaklanmış dikkati artmış ve kontrol altında bulunur.

Hipnozun tarihçesi fiziksel ve ruhsal hastalıkların Antik Yunan'a kadar uzanıyor. Şaman kültürlerinde de 'iyileştirici' hipnotik bir durum sayılabilecek transa geçerek hastasına yardımcı olmaya çalışırdı.

HİPNOZUN KABULÜ

Psikoterapinin içinde bir fenomen olarak hipnozu ilk kez 18. yüzyılda Franz Anton Mesmer, psikosomatik hastalıklar olarak bilinen hastalıkların tedavisinde tamamlayıcı bir yöntem olarak kullanıyor. Janet 1907 yılında hafızanın bölümlerden oluştuğunu, bilgilerin bilinç dışına değişmeden saklandığını ve hipnozla bu bilgilere ulaşılabileceğini ileri süren bilinçdışı modelini ortaya atıyor. II. dünya savaşı sırasında ordudaki psikiyatristler 'travmatik nevroz' adı verilen hastalığın tedavisinde hipnozu yardımcı bir teknik olarak kullandılar. Sonra 1950li yıllarda Stanford Hipnotik Yatkınlık Skalası'nın geliştrilmesi ile, hipnotik fenomenler laboratuvarda incelenmeye başlandı. 1950li yılların ortasında Amerikan Tıp Birliği ve Amerikan Psikiyatri Birliği hipnozu resmi bir tedavi yöntemi olarak kabul etti.

Belirli temel tedavi yöntemlerinin uygulamasına yardımcı, tamamlayıcı bir teknik.

Hipnoza yatkınlık kişiden kişiye değişiyor. Kadın ve erkek arasında bu açıdan bir farklılık yok. Hipnoza yatkınlık, dikkati yoğunlaştırabilme yeteneği ve sıklıkla psikolojik ve nörolojik bir bozukluğun olmaması ile yakından bağlantılı.

Hipnoz tedavi amaçlı olarak çeşitli ameliyatlarda, diş hekimliğinde, bağımlılıkların tedavisinde, kilo problemlerinde, cinsel sorunlar, ağrı, okuma, hafıza ve öğrenme kapasitelerinin artırılmasında, kekemelik, tik bozuklukları, tırnak yeme, psikonevrotik bozukluklar, yeme bozuklukları, gece işemeleri, psikoanaliz, hipnoanalizde ve çeşitli ruhsal bozuklukların tedavisinde, çeşitli psikosomatik hastalıklarda, günlük stresler sonucu oluşan gerginliklerde bedensel ve zihinsel gevşeme amacı ile ağrısız, narkozsuz doğum yaptırmada kullanılabilir.

Hipnozun bilinen bir yan etkisi yok, ancak yine de hipnoz yapılacak hastanın ehil ve deneyimli kişilerce seçildikten sonra hipnoterapiye alınması gerekiyor. Dernek tüzüklerinde de belirtildiği gibi sadece doktor, diş hekimi, psikologların hipnoz uygulayabilmektedirler. Gerektiğinde hipnoz yapılacak kişinin psikiyatri uzamnınca görülüp değerlendirilip, konsültasyonu sonucunda engel bir ruhsal bozukluğu olmadığı anlaşıldıktan sonra tedaviye alınması gerekir.

Doç. Dr. Serdar Günaydın